Październikowe obchody na Zamku Królewskim w Warszawie zgromadziły przedstawicieli świata nauki, kultury i samorządów. Wystąpienia prof. Andrzeja B. Legockiego, prof. Andrzeja Gulczyńskiego oraz prof. Michała Karońskiego podkreśliły, że Zakłady Kórnickie nie są „jedną z wielu” fundacji – ale instytucją osadzoną w filarze dawnej polskiej myśli publicznej.
Wicemarszałek Województwa Wielkopolskiego Wojciech Jankowiak wręczył Fundacji Odznakę Honorową za Zasługi dla Rozwoju Województwa Wielkopolskiego, w imieniu Fundacji odebrał ją dr Dariusz Grzybek, prezes Zarządu FZK.
"200 lat sukcesu” na Krakowskim Przedmieściu
Drugim, równoległym akcentem obchodów było otwarcie na Krakowskim Przedmieściu wystawy plenerowej „100 lat FZK. 200 lat sukcesu”, przygotowanej przez FZK wspólnie z Muzeum Uniwersytetu Warszawskiego oraz Muzeum UAM.
Wystawa – dostępna w przestrzeni publicznej, dla każdego przechodnia – pokazuje skalę decyzji Zamoyskiego. Nie był tylko wielkim donatorem. Był człowiekiem, który zredefiniował sens odpowiedzialności za majątek. Majątek oddał narodowi. Ideę – zostawił Polsce.
Zamoyski w Zakopanem – wielki czyn, który zmienił Tatry na zawsze
To jest fragment jego życia, który należy dzisiaj dopowiedzieć mocniej.
Kiedy w 1889 roku nabył dobra zakopiańskie – zastał tereny wyniszczone. Las tatrzański był traktowany jak surowiec bez limitu, a Tatry – jak zasób do eksploatacji. Zamoyski to zatrzymał. Wprowadził straże ochronne. Zaczął rekultywację terenów, prowadził planowe zalesienia i ochronę torfowisk. Zablokował rabunkową gospodarkę lasem i wodą. Stworzył prototypowe rozwiązania ochrony przyrody na 20–30 lat, zanim ktokolwiek w Polsce w ogóle zaczął używać terminu „parki narodowe”.
Budował infrastrukturę – nie dla luksusu, tylko dla życia: wodociągi, szpital, szkołę, drogi. Wreszcie linia kolejowa do Zakopanego – to był ruch państwotwórczy. Zakopane przestało być „końcem świata” – stało się dostępne.
I dlatego jego zwycięstwo w procesie o Morskie Oko w 1902 roku nie było epizodem – było dopełnieniem wieloletniego działania. Granica ustalona wtedy w Grazu obowiązuje do dziś.
W Tatrach pozostał po nim realny kształt terenu, realna infrastruktura i realna idea: przyroda nie jest towarem.
Obchody stulecia Fundacji były także okazją do podkreślenia współpracy z Powiatem Tatrzańskim i zakopiańskimi środowiskami. To wspólne partnerstwa, dzięki którym Zamoyski jest pamiętany jako człowiek czynu. To również pomnik w Zakopanem (2002), tablica przy Morskim Oku, i inicjatywy ostatnich lat – Rok Jadwigi i Rok Władysława Zamoyskich.
Jak mówi prof. UAM dr hab. Andrzej Gulczyński: Władysław Zamoyski przekazał narodowi nie tylko majątek, ale przede wszystkim wartości – odpowiedzialność, skromność i głębokie przekonanie, że dobro wspólne jest największym zobowiązaniem człowieka.
Sto lat później Fundacja Zakłady Kórnickie nadal działa zgodnie z tą logiką – odpowiada za stypendia, badania naukowe, projekty kulturalne, edukację i upowszechnianie dziedzictwa.
To dlatego tegoroczny jubileusz to nie tylko celebracja daty. To przypomnienie, że prawdziwy polski patriotyzm bywał mierzony nie słowami – ale oddanym majątkiem, realnym działaniem i odpowiedzialnością za przyszłość.
